Giải toán chuyển động đều lớp 5: Công thức & ví dụ thực tế

1. Chuyển động đều là gì?

Trong toán lớp 5, chuyển động đều là chuyển động mà vận tốc có độ lớn không thay đổi theo thời gian.
Ví dụ: Xe đạp đi được 2 km trong 10 phút đầu, và tiếp tục đi được 2 km trong mỗi 10 phút tiếp… thì mỗi 10 phút đều đi được 2 km → gọi là chuyển động đều.

2. Công thức toán chuyển động đều

Trong dạng toán này, có 3 đại lượng quan trọng:

• Quãng đường (S): Độ dài quãng đường đi được (ví dụ: km, m, … )
• Vận tốc (V): Quãng đường đi được trong một đơn vị đo thời gian (ví dụ: /giờ, mét/ giây,…)
• Thời gian (T): Thời gian để để đi hết quãng đường đó (ví dụ: Giờ, phút, giây,…)

Ba đại lượng này liên hệ với nhau qua công thức:

s = v × t (Quãng đường = Vận tốc × Thời gian)

Từ đó, ta có thể tìm ngược lại:

• v = $\frac{s}{t}$ (Vận tốc = $\frac{Quãng đường}{Thời gian}$)
• t = $\frac{s}{v}$ (Thời gian = $\frac{Quãng đường}{Vận tốc}$)

3. Ví dụ minh họa thực tế

Ví dụ 1: Tìm quãng đường

Một ô tô chạy với vận tốc 60 km/giờ. Hỏi trong 2 giờ ô tô đi được bao nhiêu km?

👉 Giải:

• Vận tốc: 60 km/giờ
• Thời gian: 2 giờ
• Quãng đường ô tô đi được trong 2 giờ là: s = v × t = 60 × 2 = 120(km)

Đáp số: 120 km

Ví dụ 2: Tìm vận tốc

Bạn An đi xe đạp hết 30 phút để đi được 6 km. Hỏi vận tốc đi xe đạp của An là bao nhiêu km/giờ?

👉 Giải:

• Quãng đường: 6 km
• Thời gian: 30 phút = 0,5 giờ
• Vận tốc đi xe đạp của An để đi 6km trong 30 phút là: v = $\frac{s}{t}$ = $\frac{6}{0,5}$ = 12 (km/giờ)

Đáp số: 12 km/giờ

Ví dụ 3: Tìm thời gian

Một con tàu chạy với vận tốc 40 km/giờ. Hỏi tàu đi 200 km hết bao lâu?

👉 Giải:

• Quãng đường: 200 km
• Vận tốc: 40 km/giờ
• Thời gian để tàu đi hết 200km là: t = $\frac{s}{v}$ = $\frac{200}{40}$ = 5 (giờ)

Đáp số: 5 giờ

4. Bài tập hay về vận tốc đều cho con luyện tập

Bài 1: Tính quãng đường

Một ô tô đi trong 2 giờ với vận tốc 60 km/giờ. Hỏi sau 2 giờ  ô tô đi được bao nhiêu km?

Lời giải:
Quãng đường ô tô đi được trong 2 giờ là:

60 × 2 = 120 (km)

Đáp số: 120 km

Bài 2: Tính vận tốc

Bạn An đi xe đạp hết 30 phút để đi được 6 km. Hỏi vận tốc đi xe đạp của An là bao nhiêu km/giờ?

Lời giải:
Thời gian An đi xe đạp là:

Đổi: 30 phút = 0,5 (giờ)

Vận tốc đi xe đạp của An là:

6 : 0,5 = 12 (km/giờ)

Đáp số: 12 km/giờ

Bài 3: Tính thời gian

Một con tàu chạy với vận tốc 40 km/giờ. Hỏi tàu đi 200km hết bao nhiêu giờ?

Lời giải:
Thời gian tàu đi hết 200 km là:

200 : 40 = 5 (giờ)

Đáp số: 5 giờ

Bài 4: Xe máy đi đường dài

Một xe máy đi được 135km trong 3 giờ. Hỏi vận tốc xe máy là bao nhiêu km/giờ?

Lời giải:
Vận tốc của xe máy là:

135 : 3 = 45 (km/giờ)

Đáp số: 45 km/giờ

Bài 5: Người đi bộ

Một người đi bộ với vận tốc 4 km/giờ. Hỏi trong 2,5 giờ, người đó đi được bao nhiêu km?

Lời giải:
Quãng đường người đó đi được trong 2,5 giờ là:

4 × 2,5 = 10 (km)

Đáp số: 10 km

Bài 6: Xe đạp đi học

Một bạn đi xe đạp quãng đường 9 km hết 45 phút. Hỏi vận tốc đi xe đạp của bạn đó là bao nhiêu km/giờ?

Lời giải:
Thời gian đi xe đạp của bạn đó là:

Đổi 45 phút = 0,75 (giờ)

Vận tốc đi xe đạp của bạn đó là:

9 : 0,75 = 12 (km/giờ)

Đáp số: 12 km/giờ

Bài 7: So sánh ô tô và tàu hỏa    

Một ô tô đi được 180 km trong 3 giờ. Một tàu hỏa đi được 240 km trong 4 giờ. Hỏi phương tiện nào đi nhanh hơn?

Lời giải:
Vận tốc của ô tô là:

180 : 3 = 60 (km/giờ)

Vận tốc của tàu hỏa là:

240 : 4 = 60 (km/giờ)

Hai phương tiện có vận tốc bằng nhau.

Đáp số: Ô tô và tàu hỏa đi nhanh như nhau.

Bài 8: Hai xe ngược chiều

Xe A chạy với vận tốc 45 km/giờ, xe B chạy với vận tốc 55 km/giờ. Hai xe đi từ hai nơi cách nhau 200 km và đi ngược chiều nhau. Hỏi sau mấy giờ thì gặp nhau?

Lời giải:
Tổng vận tốc của hai xe là:

45 + 55 = 100 (km/giờ)

Thời gian để hai xe gặp nhau là:

200 : 100 = 2 (giờ)

Đáp số: 2 giờ

Bài 9: Hai xe đuổi nhau

Xe A đi trước với vận tốc 40 km/giờ. Sau đó 1 giờ, xe B bắt đầu đi với vận tốc 60 km/giờ. Hỏi sau mấy giờ thì xe B đuổi kịp xe A?

Lời giải:
Quãng đường xe A đi trước là:

40 × 1 = 40 (km)

Hiệu vận tốc của hai xe là:

60 − 40 = 20 (km/giờ)

Thời gian để xe B đuổi kịp xe A là:

40 : 20 = 2 (giờ)

Đáp số: 2 giờ

Bài 10: Tàu thủy xuôi dòng và ngược dòng

Một chiếc tàu thủy đi xuôi dòng với vận tốc 18 km/giờ, ngược dòng với vận tốc 12 km/giờ. Hỏi quãng đường tàu đi được trong 2 giờ xuôi dòng là bao nhiêu km?

Lời giải:
Quãng đường tàu đi được trong 2 giờ xuôi dòng là:

18 × 2 = 36 (km)

Đáp số: 36 km

5. Kết luận

Toán chuyển động đều lớp 5 giúp chúng ta luyện cách tính quãng đường – vận tốc – thời gian, đồng thời hiểu được những tình huống thực tế như: đi học, đi du lịch, tàu xe chạy… Nếu nắm công thức, bạn sẽ giải nhanh gọn mọi bài toán loại này.