10 Bài Toán Tỉ Lệ Thuận và Tỉ Lệ Nghịch Lớp 5 (Kèm Lời Giải Chi Tiết)

Tài liệu này tổng hợp 10 bài tập điển hình về các dạng toán tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch thường gặp trong chương trình Toán lớp 5. Mỗi bài tập đều có lời giải chi tiết, giúp các em học sinh dễ dàng nắm vững phương pháp giải và áp dụng vào các bài toán tương tự.

Bài 1: 3 quyển vở giá 12.000 đồng. Hỏi 5 quyển vở giá bao nhiêu tiền? (giá mỗi quyển như nhau).

Lời giải: Số quyển vở tăng lên số lần là: 5 : 3 = 53  (lần)

5 quyển vở có giá là: 53  12 000 = 20 000 (đồng)

Đáp số: 20 000 đồng.

Bài 2: 8 công nhân làm xong một công việc trong 12 ngày. Nếu tăng thêm 4 công nhân (năng suất như nhau) thì làm xong công việc đó trong bao nhiêu ngày?

Lời giải: Số công nhân sau khi tăng thêm là:

8 + 4 = 12 (công nhân)

12 công nhân gấp 8 công nhân số lần là:

12 : 8 = 32 (lần)

12 công nhân hoàn thành công việc đó trong số ngày là:

12 : 32  = 8 (ngày)

Đáp số: 8 ngày

Bài 3: Một đội 6 người làm được 180 sản phẩm trong 5 ngày. Hỏi 9 người làm trong 8 ngày thì làm được bao nhiêu sản phẩm?

Lời giải:

9 người gấp 6 người số lần là: 9 : 6 = 32 (lần)

9 người 5 ngày làm được số sản phẩm là: 180 32 = 270 (sản phẩm)

8 ngày gấp 5 ngày số lần là: 8 : 5 = 85 (lần)

9 người 8 day làm được số sản phẩm là: 270 85 = 432 (sản phẩm)

Đáp số: 432 sản phẩm

Bài 4: Một bể nước có 3 vòi chảy đều thì đầy trong 6 giờ. Nếu chỉ mở 2 vòi như vậy thì bao lâu bể đầy?

Lời giải:

Số vòi giảm đi số lần là: 3 : 2 = 32 (lần)

Chỉ mở 2 vòi thì bể sẽ đầy trong thời gian là:

6 32 = 9 (giờ)

Bài 5: Một cửa hàng bán 15 quyển vở thu được 90.000 đồng. Hỏi bán 45 quyển vở thì thu được bao nhiêu tiền? Biết giá mỗi quyển không đổi.

Lời giải: Số vở tăng lên số lần là:

45 : 15 = 3 (lần)

45 quyển vở bán được số tiền là:

90 000 3 = 270 000 (đồng)

Đáp số: 270 000 đồng

Bài 6: Một xe đi từ A đến B với vận tốc 40 km/h hết 6 giờ. Nếu muốn đi hết quãng đường đó trong 4 giờ thì phải tăng vận tốc lên bao nhiêu km/h?

Lời giải: Số giờ giảm đi số lần là:

6 : 4 = 32 (lần)

Muốn đi hết quãng đường đó trong 4 giờ thì phải tăng vận tốc lên số km/h là:

40 32 = 60 (km/h)

Đáp số: 60 km/h

Bài 7: 12 người làm trong 5 ngày được 350 sản phẩm. Hỏi muốn làm được 700 sản phẩm trong 6 ngày thì cần bao nhiêu người? (năng suất mỗi người như nhau)

Lời giải: 700 sản phẩm gấp 350 sản phẩm số lần là:

700 : 350 = 2 (lần)

Cần số người để làm 700 sản phẩm trong 5 ngày là:

12 2 = 24 (người) 

Số ngày tăng lên số lần là:

6 : 5 = 65 (lần)

Cần số người để làm 700 sản phẩm trong 6 ngày là:

24 : 65 = 20 (người)

Đáp số: 20 người

Bài 8: 4 công nhân làm được 20 sản phẩm trong 1 ngày. Hỏi 8 công nhân làm được bao nhiêu sản phẩm trong 1 ngày? (năng suất như nhau)

Lời giải: Số công nhân tăng lên số lần là: 8 : 4 = 2 (lần)

8 công nhân làm được số sản phẩm trong 1 ngày là:

20 2 = 40 (sản phẩm)

Đáp số: 40 sản phẩm

Bài 9: Một máy in trong 4 giờ in được 1200 trang. Hỏi trong 7 giờ máy đó in được bao nhiêu trang? Biết năng suất không đổi.

Lời giải: Số giờ tăng lên số lần là: 7 : 4 = 74 (lần)

7 giờ máy in đó in được số trang là: 1200 74 = 2100 (trang)

Đáp số: 2100 trang

Bài 10: Một đội 5 người vận chuyển hàng trong 12 giờ. Hỏi nếu tăng lên 10 người thì cần bao nhiêu giờ để vận chuyển hết số hàng đó? (năng suất như nhau)

Lời giải: Số người tăng lên số lần là: 10 : 5 = 2 (lần)

10 người thì cần số giờ để vận chuyển hết số hàng đó là:

12 : 2 = 6 (giờ)

Đáp số: 6 giờ

10 bài tập điển hình này đã cung cấp một cái nhìn toàn diện về các dạng toán tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch ở lớp 5. Việc ôn luyện thường xuyên sẽ giúp các em củng cố kiến thức và phát triển tư duy giải quyết vấn đề. Hãy luyện tập chăm chỉ để đạt kết quả tốt nhất. Chúc các em học tốt!